Η Αυτοκατευθυνόμενη Μάθηση

« Αυτοκατευθυνόμενη Μάθηση είναι μια διαδικασία, στην οποία τα άτομα αναλαμβάνουν την πρωτοβουλία, με ή χωρίς βοήθεια από άλλους, να διαγνώσουν τις μαθησιακές τους ανάγκες, να διαμορφώσουν τους μαθησιακούς τους στόχους, να προσδιορίσουν πηγές μάθησης, να επιλέξουν και να εφαρμόσουν στρατηγικές μάθησης και να αξιολογήσουν τα μαθησιακά τους αποτελέσματα …» (Knowles 1975: 24).

Το SDL μελετήθηκε ως αυτοεκπαίδευση καθώς και ως εκπαιδευτική διαδικασία εντός εκπαιδευτικού πλαισίου. Αναπτύχθηκαν μοντέλα του SDL από διάφορους μελετητές. Η αυτοκατεύθυνση στη μάθηση μελετήθηκε επίσης ως χαρακτηριστικό των εκπαιδευομένων και αναπτύχθηκαν κλίμακες μέτρησης της ετοιμότητας για αυτοκατεύθυνση.

Η μελέτη του SDL ξεκίνησε το 1971, όταν η έρευνα του Tough αποκάλυψε «το παγόβουνο» της μάθησης των ενηλίκων. Αποκάλυψε δηλαδή, πως αυτοί που μελετούσαν μόνοι τους ήταν πολύ περισσότεροι, σε σχέση με αυτούς που μελετούσαν μέσα σε ένα τυπικό εκπαιδευτικό πλαίσιο (Tough, 1971). Η έρευνα αυτή δημιούργησε τη μεγαλύτερη ώθηση στην έρευνα της εκπαίδευσης ενηλίκων, γι αυτό και το SDL θεωρείται πυλώνας του πεδίου της εκπαίδευσης ενηλίκων (Merriam, 2001).

Tough

Σε μια συνέντευξη που παραχώρησε το Μάρτιο του 2003 ο Allen Tough στον Robert Donaghy, είπε μεταξύ άλλων:

RD: Τι σας οδήγησε να ασχοληθείτε με το SDL;

AT: Έκανα το διδακτορικό μου στην Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, στις αρχές της δεκαετίας του 60 και ήμουν σε μία σειρά μαθημάτων του Cyril Houle. Τα μαθήματα ήταν σχετικά με τα βήματα της σχεδίασης ενός προγράμματος εκπαίδευσης ενηλίκων. Η άσκησή μας ήταν να εφαρμόσουμε τα βήματα αυτά σε συγκεκριμένες μαθησιακές καταστάσεις, όπως ομάδες ζευγαριών που μαθαίνουν κάτι μαζί, ομάδες με καθηγητή, κλπ. Η τελευταία επιλογή ήταν ενός μαθητευόμενου που μαθαίνει κάτι μόνος του. Ήθελα να μελετήσω αυτό. Εφάρμοσα το πρόγραμμα στην κατάσταση αυτή και βρήκα ότι ταίριαζε απόλυτα. Απλά στην περίπτωση αυτή, τα βήματα τα ακολουθούσαν μόνοι τους οι μαθητευόμενοι χωρίς να τους το επιβάλλει κανείς και αυτό ήταν που με ενθουσίασε.

RD: Μπορείτε να πείτε λίγα περισσότερα για αυτή τη μάθηση που την αναλαμβάνουν μόνοι τους;

ΑΤ: Στα περισσότερα μοντέλα εκπαιδευτικής διαδικασίας, οι καθηγητές επιλέγουν τους μαθησιακούς στόχους, τις πηγές, τη σωστή μέθοδο και αξιολογούν τη διαδικασία. Φάνηκε ότι όλα αυτά, μπορούν οι εκπαιδευόμενοι να τα κάνουν μόνοι τους. Η εργασία αυτή επηρέασε τις μελλοντικές μελέτες μου. Ξαναγύρισα σε αυτή την ιδέα της αυτοκατευθυνόμενης μάθησης και τη μελέτησα. Αλλά δεν ήξερα τι ερωτήσεις να θέσω. Δεν είχαν γραφεί πολλά το 63 για αυτό το θεματικό πεδίο. Το βιβλίο του Houle “The Inquiring Mind” στην πραγματικότητα ήταν περισσότερο για αυτούς που επιθυμούν διακαώς να συμμετέχουν σε σπουδές και όχι τόσο για αυτούς που επιθυμούν να μάθουν μόνοι τους.

RD: Μιλήστε μας για την εμπειρία σας στο SDL όλα αυτά τα χρόνια όπως εσείς θέλετε.

ΑΤ: Ο σύμβουλός μου καθηγητής C. Houle, πίστευε πως ήταν ένα βουβό πεδίο. Γιατί να θέλει βοήθεια κάποιος που αποφάσισε να διαβάσει μόνος του; Ωστόσο, ενώ φαίνεται πως είναι μοναχική αυτού του είδους η μάθηση, είναι πιο μοναχική αυτή που γίνεται στην τάξη! Βρήκαμε πως τουλάχιστον 10 ή 11 άτομα βοήθησαν κάποιον που μάθαινε μόνος του. Αποφάσισα αργότερα να γράψω το βιβλίο “The adult’s learning projects”. Ήμουνα μαγεμένος από αυτό το είδος μάθησης. Ήθελα να δω τι μαθαίνουν, γιατί το μαθαίνουν, πώς τα καταφέρνουν, ποια είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, τι είδους βοήθεια θέλουν κλπ. Κάνοντας πάλι μία έρευνα, κατάλαβα ότι ο κόσμος δεν θα έπερνε στα σοβαρά όσα θα έλεγα αν δεν έβλεπε το μέγεθος αυτού του φαινομένου. Συμπεριλάβαμε λοιπόν όλο το φάσμα της μάθησης, για να δούμε πόσοι ήταν αυτοί που μάθαιναν μόνοι τους σε σχέση με όσους μάθαιναν σε ομάδες, ή μόνοι τους με έναν δάσκαλο. Φάνηκε ότι το 70% όσων μαθαίνουν κάτι, το μαθαίνουν μόνοι τους! Είναι σαν το παγόβουνο. Η κορυφή που ξεπροβάλλει είναι αυτοί που μαθαίνουν σε τάξεις, ενώ το κρυμένο μεγάλο μέρος που δεν το βλέπει κανείς είναι αυτοί που μαθαίνουν μόνοι τους! Το SDL είναι μέρος της ζωής μας, ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνουμε και μεις οι ίδιοι.